De zon staat hoog boven Schiedam. Op het sportveld verzamelen leerlingen uit groep 8 van CBS De Wieken, De Kaleidoscoop en De Sint Willibrordusschool zich voor een gezamenlijke sportdag bij Sportpark Harga. De groep leerlingen van de drie scholen van schoolbestuur Stichting voor Interconfessioneel en Katholiek Onderwijs (SIKO) kent elkaar nog nauwelijks. Stichting Campus Nederland organiseert de dag op initiatief van Barbara Scholtes-Scheijbeler, directeur van CBS De Wieken.

Aan het begin van de dag zoeken de leerlingen hun vertrouwde klasgenoten op. Logisch, vindt Barbara. Maar juist daarin zit volgens haar de waarde van deze dag. Volgend jaar wacht voor deze kinderen een grote stap: de middelbare school. En daar komen ze mogelijk opnieuw dezelfde gezichten tegen.

“Ik geloof gewoon in de kracht van samen”
Het idee voor de sportdag ontstond tijdens een brainstorm met de directeuren van de drie scholen over hoe we de leerlingen van groep 8 met elkaar kunnen verbinden. Initiatiefnemer Barbara Scholtes-Scheijbeler vertelt: “Eerder was er al geëxperimenteerd met een gezamenlijk programma tijdens de schoolvakantie en dat beviel goed. Dit jaar ontstond daarom de vraag: kunnen we geen sportdag met z’n allen doen?” Het antwoord lag voor de hand: “Sport verbindt. Winnen en verliezen moesten bewust niet centraal staan, samenwerken wel.”

“Ik geloof gewoon in de kracht van samen. En van een community zijn”, vertelt Barbara. Sommige kinderen hebben volgens haar een kleine sociale kring. Juist daarom vindt ze het belangrijk dat leerlingen elkaar leren vinden, ook buiten hun eigen klas. ‘‘Een trommel slaan, samenwerken met onbekenden, op iemand afstappen. Deze dag is keihard sociaal leren! In tijden van veel social media juist belangrijk.’’

Want de brugklas staat voor de deur. Stel dat een leerling op de eerste dag van de middelbare school tussen allemaal nieuwe gezichten staat en ineens iemand herkent. “Oh ja, jou ken ik nog van frisbee. Of van estafette”, schetst Barbara. “Dan heb je toch een bekend gezicht.”

Eerst vertrouwd, daarna steeds meer samen
Dat mengen gebeurt niet meteen. Tijdens de eerste activiteiten, die gegeven worden in samenwerking met Fundamental Workshops, blijven de leerlingen vooral bij hun eigen klasgenootjes. Voor Richelle Habets, leerkracht van groep 8 van de Sint Willibrordusschool, is dat begrijpelijk. Het bekende voelt veilig.

Haar oordeel achteraf is duidelijk. “Waanzinnig. Ik wist niet zo heel goed wat ik ervan moest verwachten…Het is toch even spannend om mensen van buiten de school bij onze leerlingen te betrekken, maar ik ben blij verrast.”

Gedurende de dag ziet ze de kinderen steeds meer loskomen van hun eigen groep. Er wordt gelachen, samengewerkt en soms botst het ook even tussen kinderen die elkaar net kennen. Ook dat vindt Richelle waardevol. Zo oefenen leerlingen met situaties die ze op de middelbare school opnieuw tegenkomen. “Met elke workshop praatten ze steeds meer met leerlingen van andere scholen”, vertelt ze. De spellen helpen om het ijs te breken.

Mentor Lois ziet dezelfde ontwikkeling. Vooral na de tweede workshop verandert de sfeer zichtbaar: er worden grapjes gemaakt, kinderen zoeken elkaar makkelijker op en tijdens de pauze ontstaat spontaan een gemengd groepje bij het voetballen. “Aan het einde van de dag zou ik helemaal niet meer doorhebben: oh, deze kinderen kenden elkaar vanmorgen nog helemaal niet.”

Van een spel naar een gesprek
De leerlingen zelf vertellen het misschien wel het mooist. Een leerling uit groep 8 van De Kaleidoscoop noemt het survivalspel en frisbee als hoogtepunten. Bij veel spellen moeten de leerlingen samenwerken, waardoor het contact bijna vanzelf ontstaat.

Voor sommige kinderen is het leggen van nieuwe contacten niet vanzelfsprekend. Een leerling van CBS De Wieken geeft aan zichzelf niet heel sociaal te vinden. Toch lukt het haar om contact te maken met kinderen van een andere school: eerst voorzichtig, met een paar woorden. Maar het is een eerste stap die zelfvertrouwen geeft. Een leerling van de Sint Willibrordusschool vat het doel van de dag eenvoudig samen: “Je kan nieuwe mensen vinden.”

Soms brengt zo'n dag oude bekenden weer bij elkaar. Een leerling van CBS De Wieken en een leerling van de Sint Willibrordusschool kenden elkaar al van de judo, drie à vier jaar geleden. De herkenning kwam niet meteen. Eerst volgden ze de workshop, daarna kwam al snel de vraag: “Ken ik jou?” Aan het einde van de dag zaten ze gezellig samen te lunchen, iets wat ze vooraf niet hadden verwacht.

In de pauze gaat het gesprek ook over de toekomst. De kinderen vertellen elkaar naar welke middelbare school ze willen, of ze dat al weten en waar ze elkaar misschien weer tegenkomen. Na afloop wisselen leerlingen contactgegevens uit. Kleine momenten, maar precies daarin zit de waarde van de dag.

Sport als verbindende factor
Barbara koos bewust voor sport. “Sport verbindt sowieso altijd. Sport is goed voor je lijf, sport is goed voor je hoofd”, vertelt ze. Ze hoopt bovendien dat kinderen enthousiast worden om ook buiten school te bewegen en misschien aansluiting vinden bij een sportvereniging.

De activiteiten zijn zo ingericht dat samenwerking belangrijker is dan competitie. De leerlingen worden uitgedaagd om een onbekende kinderen aan te spreken, samen te werken met iemand die ze niet zelf hebben uitgekozen en te ontdekken dat dat eigenlijk best leuk kan zijn.

“Het zijn echt kindermensen”
Voor de organisatie werd CampusNL betrokken. Vanuit Barbara’s idee werd de dag uitgewerkt, van het regelen van de locatie en de lunch tot het begeleiden van de activiteiten. Voor scholen betekent dat veel praktisch werk uit handen: leerkrachten richten zich op hun leerlingen, terwijl mentoren en spelbegeleiders de activiteiten leiden.

Barbara is vooral enthousiast over de begeleiders. De leerlingen hebben zelf heel veel juffen. Hier zijn ook een hoop jonge, mannelijke begeleiders en dat vindt ze belangrijk: zij kunnen voor sommige kinderen een herkenbaar voorbeeld zijn. Ook Richelle is onder de indruk. “Het zijn echt kindermensen”, zegt ze. Het zijn mensen die zichtbaar plezier hebben in het werken met kinderen en dat voelen leerlingen meteen.

Omdat Richelle niet bezig hoeft te zijn met de organisatie, heeft ze ruimte voor haar eigen leerlingen. "Het is ook wel heel leuk om vandaag de band extra op te bouwen, om alle kinderen even te spreken, nog even een praatje te maken en nog even wat dingen te vragen. Haar conclusie over deze dag is kort: “Ik ben er echt fan van!”

“Misschien wordt het uiteindelijk wel een soort olievlek”
Voor Barbara is deze dag geen eindpunt. Er zijn meer Schiedamse scholen met een PO-VO subsidie. “Misschien wordt het uiteindelijk wel een soort olievlek”, zegt ze. Meer scholen die aansluiten, meer leerlingen die elkaar leren kennen en meer kinderen die straks op de middelbare school niet helemaal blanco beginnen.

Tijdens deze sportdag waren het CBS De Wieken, De Kaleidoscoop en de Sint Willibrordusschool: drie scholen, één sportdag en een groep 8 die gedurende de dag steeds meer één geheel werd. Misschien begint de overstap naar de middelbare school dan ook niet pas op de eerste schooldag. Misschien begint die al op een zonnige sportdag, waarop een onbekend gezicht langzaam een bekend gezicht wordt.